Aflaston, bulaj i dulki czyli co jest co na morzu

Aktualnie prowadzę kampanię w Marienburgu i pomimo tego że jest to kampania dla złodziei to uznałem że muszę zapoznać się z żeglarskimi określaniami pewnych rzeczy na statkach. Mam nadzieję że i wam się one przydadzą bo oto one:

Aflaston – rzeźbiona figura (głowa, popiersie itp.) umieszczona u szczytu belki stanowiącej przedłużenie dennego wzdłużnego wiązania kabługa statku od dziobu do rufy (stępki, kilu) i zakończenie dziobu.

Ambrazura – otwór strzelniczy dla dział w burtach dawnych okrętów w kształcie prostokątnym lub kolistym.

Armator – przedsiębiorstwo, lub osoba, do którego należy jeden lub więcej statków.

Azymut – w astronomii kąt zawarty między płaszczyzną południka i płaszczyzną pionową przechodzącą przez obserwowane ciało niebieskie lub przedmiot.

Blok – część osprzętu pokładowego ułatwiająca pracę lin przy podnoszeniu ciężarów.

Bryza – wiatr lokalny wiejący rano i wieczorem w pasie wybrzeża w skutek różnic w nagrzewaniu się i stygnięciu lądu i morza.

Bukszpryt – ustawiona na dziobie w płaszczyźnie symetrii statku belka skierowana ukośnie do góry przed dziób statku żaglowego, służy do rozpinania lin i żagli.

Bulaj – niewielkie, okrągłe okienko na statku.

Cumować – przywiązywać statek do nabrzeża albo do innego statku liną (cumą).

Deklinacja magnetyczna – odchylenie igły kompasowej od północnego kierunku geograficznego w danym punkcie powierzchni ziemi pod napływem magnetyzmu ziemskiego.

Dryfować – 1. Zbaczać z kursu pod wpływem wiatru i fali; 2. Być niesionym po morzu pod wpływem wiatru i fali; stąd – kłaść się (stawać) w dryf – pozwalać statkowi na unoszenie go przez wiatr i falę.

Dulki – oparcia dla wioseł.

Forkasztel – Znajdujące się na dziobie pomieszczenie załogi na dawnych okrętach.

Fregata – typ żaglowego okrętu wojennego z XVII – XVIII wieku.

Grotbramstenga -  przedłużenie grotsteng, trzeci, licząc od pokładu człon grotmasztu – drugiego masztu od dziobu (wszystkie żagle, części omasztowania i osprzętu należące do grotmasztu mają dodawany do nazwy człon “grot”).

Grottopsel – górny żagiel rozpięty między gaflem, drzewcem służącym do umocowania górnego brzegu żagla czworokątnego, a górną częścią grotmasztu.

Halsować (lub lawirować) – Zmieniać kurs statku tak, aby wiatr wiał raz z lewej, raz z prawej burty statku.

Junga – Chłopiec okrętowy.

Kambuz – Pomieszczenie, w którym znajduje się kuchnia.

Kaperskie okręty – Okręty dowodzone przez żeglarzy opatrzonych patentem gubernatorów angielskich lub francuskich. Patent upoważniał do używania bandery tego kraju, w którego służbę wstąpił kaper, określał, na jakie statku wolno napadać, a także ustalał podział łupów, zwyklę 10% dla mocodawcy; kaperstwo zostało zakazane na międzynarodowym kongresie w Rzymie w 1856 roku.

Komandor – Stopień w marynarce wojennej.

Korab – Stara nazwa oznaczająca statek.

Kotwicowisko – Miejsce chronione przed wiatrem i falą, przeznaczone do kotwiczenia statków.

Kurs – Kierunek, w którym zwrócony jest dziób statku.

Kwadrant -  Drewniana tarcza, do której mocuje się linę z węzłami logu ręcznego, przyrządu wskazującego szybkość statku.

Loglina – Lina logu z zawiązanymi na niej w równych odstępach węzłami.

Luk – Zamykany podwójny otwór w pokładzie statku, służący do ładowania i wyładowywania towarów,d do schodzenia w głąb kadłuba statku.

Makler – W obrocie morskim osoba, lub przedsiębiorstwo, pośrednicząca w sprawach dotyczących ekspedycji, przewozu towarów, w załatwianiu formalności w portach oraz w sprawach kupna i sprzedaży statków.

Mars – Platforemka znajdująca się w miejscu połączenia kolumny masztu ze stengą.

Midszypmen (midshipman a.) – Kadet marynarki, najniższy stopień w marynarce.

Mila morska – 1852 m.

Namiar – Kierunek określony ze statku według róży kompasowej na inny obiekt; ściślej: kąt zawarty między kierunkiem północnym a kierunkiem na obiekt.

Nawigator – Osoba zajmująca się na statku sprawami związanymi ze sposobami prowadzenia okrętu.

Pinasa – Duża łódź wiosłowa.

Plaster – Prowizoryczna zasłona (rodzaj maty płóciennej), służąca do szybkiego zatkania otworu powstałego w skutek awarii w podwodnej części kadłuba statku.

Reja – Poziome drzewce zawieszone w swym środku ciężkości na maszcie na stałe lub podnoszone i spuszczane; służy do podwieszania żagla rejowego (prostokątnego).

Reling – Barierka wokół pokładu statku.

Rumb – 1. Używana na statkach, zwłaszcza na żaglowcach, podziałka róży kompasowej wynosząca 11 1/4 stopnia; krąg róży kompasowej ma 32 rumby; 2. Kierunek na róży kompasowej wyrażony za pomocą rumbów.

Saling – Na żaglowcu: wiązanie pomiędzy stengą a bramstengą, trzecią od pokładu częścią masztu umocowaną do stengi.

Sążeń – Miara angielska, używana przy mierzeniu głębokości morza, 1 sążeń = 1,83 m.

Shipchandlera -  Dostawca okrętowy.

Sonda – Przyrząd do pomiaru głębokości morza, stąd nazwa czynności: sondować.

Sondolina – lina sondy – z wymierzonymi odcinkami, oznaczonymi za pomocą kolorowych gałganków.

Stenga – Drugi od pokładu człon masztu nad jego kolumną.

Sterburta – Prawa burta.

Szkuner – Żaglowiec o żaglach trójkątnych lub skośnokątnych żaglach gaflowych (żaglach czworokątnych) podnoszonych na dwóch lub więcej masztach.

Szkutnik – Budowniczy łodzi lub statków drewnianych.

Szkwał – Nagły, gwałtowny, silny wiatr.

Sztaksel – Żagiel trójkątny podnoszony na sztagu, linie stalowej przeciągniętej od masztu do pokładu statku lub jego bukszprytu i mocującej maszt od strony dziobowej.

Sztormować – Trzymać najbezpieczniejszy kurs statku podczas sztormu pod zredukowanymi żaglami lub bez żagli.

Szyper – Dowódca mniejszego statku.

Takielunek – Ogólne olinowanie statku wraz z osprzętem pomocniczym.

Top (kolumny masztu itp.) – Szczyt, wierzchołek.

Topsel – Górny żagiel rozpięty między gaflem a górną częścią masztu.

Tramp – Statek żeglugi nieregularnej.

Trymowanie – 1. Rozmieszczenie ładunku sypkiego w ładowni w taki sposób aby statek zachował należytą stateczność; 2. Zespół czynności, które w efekcie nadadzą żaglowi, kadłubowi czy linie pożądany i prawidłowy kształt. Trymowanie osprzętu polega na przygotowaniu olinowania, bloków, uregulowaniu stopnia napięcia want itp.

Wachta – 1. Okres czasu, podczas którego pełni służbę jedna zmiana załogi; 2. Część załogi pełniąca służbę na statku w ciągu określonego czasu.

Wanta – Lina stała stanowiąca umocowanie kolumny masztu i jego członków – ku burtom.

Winda kotwiczna – Urządzenie do podnoszenia łańcucha, liny kotwicznej.

Zaokrętować – Wpisać marynarza na listę załogi okrętu; zaokrętować się, przybyć na okręt w celu pozostania na nim przez pewien okres czasu, np. na czas odbycia określonego rejsu.

Zarefować, refować – Zmniejszyć powierzchnię żagla przy silnym wietrze.

Zliczenie (nawigacyjne) – Sposób prowadzenia nawigacji statku, polegający na kolejnym odmierzaniu (zaliczaniu) na obranym kursie odcinków drogi przybywanych przez statek w określonym czasie, przy określonej szybkości.

Informacje pochodzą z książki Z kapitanem Cookiem przez Pacyfik Georga Bidwella.

~ - autor: Raziel w dniu 9 maj 2007.